مجله اکوتوریسم استان کرمان

نبود این مهم در تمامی کارها و برنامه هایی که نیاز به اجرای آنها احساس می شود کاملا تاثیر گذار

 است. ضمن اینکه روزانه حجم قابل توجه ای مراجعه از طرف علاقمندان خصوصا دانشجویان رشته

   -های جهانگردی و محیط زیست و منابع طبیعی به واحد طبیعت گردی سازمان داریم.بر همین اساس

 گردآوری و تدوین اطلاعات در رابطه با مبحث طبیعت گردی و نیز روستاهای هدف گردشگری و گردشگری

روستایی و عشایر  به عنوان اولین اهداف ما در سال پیش رو شد.از ابتدای اردیبهشت این کار شروع

 شده و پیش بینی می کنیم تا پایان خرداد و یا اواسط تیر ماه طول بکشد.و نهایتن تا پایان تابستان

 شرایط جهت چاپ و انتشار این منابع که در قالب کتاب و نقشه خواهند بود فراهم گردد.

گفتگو با محمد جهانشاهی فعال اجتماعی به مناسبت روز زمین پاک

انسان اولین قربانی به هم خوردن چرخه ی طبیعت

محمد جهانشاهی مسئول طبیعت گردی (اکوتوریسم) سازمان میراث فرهنگی استان کرمان است او 30 سال سن دارد و مهندس کشاورزی است و فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی بسیاری را در کارنامه خود به ثبت رسانده است که از جمله می توان به مدیریت سابق روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان طی 4 سال، عصو انجمن بین المللی روابط عمومی ها و یکی از 6 ایرانی عضو و همچنین جوان ترین عضو این انجمن، در حال حاضر مسئول طبیعت گردی ( اکوتوریسم) سازمان میراث فرهنگی استان می باشد.

-وبلاگ ایشان به عنوان تنها وبلاگ طبیعت گردی در استان کرمان به آدرس http://www.kermansafar.blogfa.com/ مدتی است راه اندازی شده است.

-سه کتاب چاپ شده در زمینه های ادبیات (شعر کودک و نوجوان و بزرگسال) از آثار اوست.

کارهای فرهنگی ایشان با همکاری خانم مژگان طیاری همسر اقای جهانشاهی که هنرمند نویسنده و گرافیست است صورت گرفته، همچنین پیاده روی 240 کیلومتری جیرفت به کرمان توسط همسرش با هدف همدردی وحمایت از کشاورزان بحران زده از خشکسالی های کشور انجام داده است.

-انجام فعالیتهای زیست محیطی از جمله پاکسازی جاذبه های طبیعت گردی، درختکاری، انجام تحقیقات و پژوهش در این رابطه و ... از سایر فعالیتهای آنهاست.

در زیر گفتگوی ما را با او به بهانه ی روز « زمین پاک» بخوانید.

- علت نامگذاری دوم اردیبهشت به نام روز زمین پاک چیست؟

شرایط کنونی بشر در روی زمین شکل ویژه ای به خود گرفته که تحت تاثیر گذاری بیشتر فعالیتهای انسان، در محیط زیست می باشد بحث محیط زیست از اوایل دهه 80 میلادی شکل جدی و رسمی به خود گرفت که در این رابطه در سال 1969 از جان مک کانل برای اولین بار طرحی را در کنوانسیون ملی یونسکو به عنوان « انسان و محیط زیست» اعلام کرد که این طرح مورد بررسی قرار گرفت و در سالهای اول به عنوان یک جشن برگزار می شد و اکنون به عنوان روز زمین شناخته می شود که در ایران این روز زمین پاک نامگذاری شده و مصادف است با 22 آوریل 2 ادریبهشت ماه.

متاسفانه با تمام پیشرفتی که بشریت در مسیرهای مختلف حاصل آورده یکی از مهم ترین نکته هایی که اتفاقاً بقاء نسل بشر وابسته به آن است را از مد نظر قرار نداد. که آن هم بحث حفاظت و نگهداری از محیط زیست به عنوان مهم ترین بستر زندگی بشر در زمین است. در حقیقت می توان گفت عدم هماهنگی بین پیشرفت های انسان و عدم تطبیق جایگاه انسان امروز با محیط زیست امروزه یکی از بزرگترین مشکلات و دغدغه ها را به وجود آورده که شرایط برای بهبود وضعیت روز به روز سخت تر می شود و این درد مشترک درمان نمی شود مگر با خواست و همیت تک تک انسانهای کره ی زمین. در نظر بگیرید ما همه در یک هوا تنفس می کنیم از یک آب می نوشیم و در یک محیط بزرگ زندگی می کنیم. اما چقدر در حفظ و نگهداری آن کوشا هستیم؟

امروزه معضل پساماندها، تخریب محیط زیست، آلودگی آبها، آلودگی هوا، و دهها مشکل عدیده ی دیگر راه را برای آرامش انسان ناهموار ساخته است.

به عنوان مثال مواردی مانند پلاستیک و آلومینیوم اگر بازیافت نشود تا صدها سال در طبیعت می ماند. برای تولید هر تن آلومینیوم 400 تن سنگ معدن و 7 تن زغال سنگ و قیر مصرف می شود به عبارت دیگر با بیرون انداختن یک قوطی آلومینیوم مثل این است که 2/5 لیتر بنزین را دور ریخته باشیم. و بهتر است بدانیم بازیافت 1 کیلوگرم شیشه 1100 کیلوکالری انرژی صرفه جویی کرده ایم. این اشاره ای به بخش کوچکی از آلودگی های محیط زیستی است که ما عامل آن هستیم.

کمبود منابع، مهم ترین معضل قرن حاضر است. منابعی که در بسیاری از موارد تجدید ناپذیرند مثل معادن و ذخایر انرژی و منابعی که قابل برگشت هستند مثل جنگلها و مراتع.

خطر مصرف آبهای آلوده زندگی میلیونها نفر را در سراسر جهان تهدید می کند.

به عنوان مثال در بنگلادش و بنگال غربی بررسی هایی که انجام گرفته جمعیتی بیش از 60 میلیون نفر به انواع بیماری ها مبتلا بودند که در تحقیقات مشخص شد علت اصلی وجود مقدار بسیاری ارسنیک در آب آشامیدنی آنها بود.

متاسفانه صحبت ها در این زمینه همواره با اندوه و سرخوردگی همراه است. اگر چه کارهای فراوانی در رابطه با کاهش این دغدغه ها در سطح جهان در حال انجام است. اما واقعیت این است که تهدیدها بسیار جدی و تاثیر گذار می باشند.

اگر شیوه ی زندگی بشر همچنان فراتر از توان و ظرفیت طبیعت باشد واقعیت این است که نسل بشر در معرض خطر قرار خواهد گرفت . گزارش BBC از تحقیق صدها دانشمند این موضوع را اثبات می کند که اکثر فرآیندهای کنونی جهان در جهت نادرست حرکت می کند.

کشور ما از پتانسیل های زیادی در بحث منابع طبیعی و داشته های زیست محیطی جایگاه ارزشمندی داشته و تا حدودی امروزه دارد. بهتر است اشاره ای کنیم به اینکه ایران به اندازه ی کل اروپا پرنده و پستاندار وحشی دارد. 160 گونه پستاندار وحشی، 495 گونه پرنده و 7500 گونه گیاهی شناخته شده در ایران جزء معدود کشورهایی است که یکی از اصول قانون اساسی آن به حفاظت و توجه به محیط زیست اختصاص یافته و از نظر قوانین محیط زیستی یکی از کامل ترین قوانین دنیا را داراست. اجرای ضعیف قوانین هیچ گاه نتوانسته شایستگی داشتن این قوانین را محقق سازد.

هرودود تاریخ نگار یونان باستان از رودها و نهرهای زلال و پاکیزه ایران نام می برد که براحتی می توان لب آنها نشست و از آنها نوشید. اما آن سالها خیلی دورند و آنقدر روند نامناسب توسعه پیشرفت کرده که امروزه آلودگی رودهایی چون رشت در شمال یا در کرخه و کارون آنقدر زیاد است که رغبت نامیدن آن به رودخانه بسیار کم است. عدم استفاده از ابزارهای لازم و مدرن بخش زیادی از زمین های کشاورزی ما را ناکارآمد کرده اند . اگر چه یک سوم زمین های ایران قابل کشت هستند اما تنها نزدیک به 9 درصد این زمین ها کشت و کار می شوند که عدم استفاده از کشت مکانیزه و روشهای مدرن مقاومت ما را در برابر بحرانهایی چون کم آبی ضعیف کرده است.

در رابطه با نگهداری از طبیعت و انواع گونه های گیاهی و جانوری توضیحاتی می دهید؟

از بین رفتن گونه های فراوان گیاهی و جانوری بومی ایران یکی از نتایج همین عدم مدیریت صحیح در منابع و توجه به توسعه پایدار است. محیط زیست هدیه و موهبت ارزشمندی است که شاید نخستین و مهم ترین وظیفه ی بشر حفظ و نگهداری از آن است . موارد بسیار زیادی می توان از مشکلات داخلی ایران که مقامات و مسئولین بخشی از دوستداران طبیعت درگیر رفع آنها هستند نام برد. متاسفانه ما هیچ سیستم آموزشی در رابطه با محیط زیست به شکل تاثیر گذار و تعریف شده نداریم. اگر چه در برخی مقاطع تحصیلی اشاره ای به این موضوع می شود و یا دستگاههای مسئول برنامه هایی را در این زمینه در روزهای ویژه ای به انجام می رسانند اما این بسیار ناچیز و کم تاثیر است . چقدر دغدغه ی مهمی چون معضلات زیست محیطی و خطرات ناشی از آن در زندگی ما از طریق رسانه ی ملی که قوی ترین و تاثیر گذارترین ابزار است انعکاس داده می شود.

در ایتالیا نگهداشتن ماهی کوچک قرمز در تنگ کوچک و گود 300 دلار جریمه به همراه دارد و این در حالی است که در کشور ما حتی برخی گونه های حفاظت شده و در معرض خطر انقراض براحتی حتی در دانشگاههایمان کشته می شوند و یا اخبار فراوانی که روزانه در رسانه ها در رابطه با قطع درختان می بینیم و می شنویم . تخریب تالاب ها و عدم توجه کافی به این اکوسیستم مهم ، تخریب جنگلها، آلوده کردن رودخانه ها و آبها، عدم بازیافت پساماندها و موارد بسیار دیگری از این دست آسیب ها در کمین برهم زدن زندگی ما ایرانیان هستند . آسیب هایی که عامل اصلی ایجاد آنها خود ما هستیم . باید حساسیت ها نسبت به این موضوع در اقشار مختلف جامعه خصوصاً در بخش دولتی جدی تر و به اولویت های اصلی تبدیل شود. پس وظیفه ی این بخش بسیار سنگین است. فرهنگ سازی و توجه به مقوله آموزش و ایجاد حساسیت باید به شکل کارشناسانه و فنی از همین ساعت آغاز شود. هر دقیقه که می گذرد کار ما سخت تر می شود.

طبیعت و منابع طبیعی چیزی نیست که به ما رسیده باشد بلکه امانتی است که از نسلهای آینده در دستان ماست.

چه اقداماتی را می توان انجام داد؟

امروزه با توجه به اینکه مقوله توسعه پایدار مهم ترین راهکار و تنها حلال کاهش و جلوگیری از تخریب محیط زیست و منابع موجود می باشد و سازمانهای بین المللی نیز با جدیت آن را دنبال می کنند ما نیز برنامه ای جدا از این مهم را نباید در سر داشته باشیم. در بخش حفاظت از محیط زیست یکی از راهکارهای مهم، بحث اکوتوریسم (طبیعت گردی) مطرح است. چرا که بر اساس تعریف حفظ محیط زیست توجه به جوامع بومی فقر زدایی مهم ترین محورهای طبیعت گردی می باشد. با توجه به اینکه بحث طبیعت گردی جدی آغاز شده باید همچنان جدی و بدور از هرگونه حاشیه ادامه پیدا کند. متاسفانه مسائل سیاسی همواره گریبان گیر بسیاری از طرحها و برنامه های اجرائی کشور هستند . باید سعی کنیم که حتی المقدور مواردی چون منابع طبیعی، محیط زیست و حتی میراث فرهنگی تحت تاثیر فراز و فرودهای سیاسی قرار نگیرد و بگذاریم که برنامه های توسعه بخشی مان در این زمینه راه خودشان را بروند. برنامه هایی که باید بر اساس استانداردهای بین المللی و با توجه به فضای بومی کشورمان طراحی و اجرا شود.

نقش رسانه ها خصوصاً صدا و سیما از همه ی ابزار ها پررنگ تر است که باید فصل های مشخص و ویژه برنامه های جدی و اساسی در این زمینه توسط دست اندرکاران و مدیران مد نظر قرار گیرد.

همچنین لازم به ذکر است هم خوانی وهماهنگی ما با فضای عمومی در سطح بین المللی بیشتر و تاثیر گذارتر شود. متاسفانه در بسیاری از موارد ما می بینیم برنامه هایی در سطح جهانی برای کاهش مشکلات ناشی از مسائل زیست محیطی انجام می پذیرد که مردم بسیاری از کشورها را معطوف به خود نموده اما ما از آن بی خبریم دریغ از کوچکترین برنامه و همصدایی.

این دست بحران ها در جهان عمومیت دارد چرا که محیط زیست و منابع طبیعی حد و مرز ندارد و همه ی ما جزیی از آن به حساب می آییم. پس باید در این رابطه فارغ از هر گونه چالش و قانون و سیاست محدود کننده ای همه ی انسانها هم صدا و هم دست شوند .

به خاطر داشته باشیم که در آمریکا برای دیدن پارک ملی Yellowstone (سنگ زرد) حداقل باید 10 سال در نوبت باشیم اما در کشور ما چطور؟ نحوه ی برخورد مردم و مسئولینمان با مناطق حفاظت شده چگونه است.

سخن پایانی؟

انسان اولین قربانی به هم خوردن چرخه زندگی طبیعت است.